Vacacións

Este verán, por primeira vez en nove anos, tomamos vacacións de pais. Os nenos catro días cos avós e bisavós na aldea, e nós collemos o coche e revivimos unha viaxe anterior a eles. Non os chamamos todas as noites e case non falamos deles: apagámolos. A culpa roldoume ao tomar a decisión: as cousas que deixarían de ver, as experiencias que deixarían de vivir, a pantasma do egoísmo e… despois nada. Movémonos como adultos despreocupados, sen ter que planear cada día a axenda coas actividades axeitadas, os sitios de comer e descansar, os posibles riscos de crise: improvisamos e non pasou nada. Durmimos ata horas descoñecidas. Falamos sen interrupcións e tamén estivemos calados. Escoitamos o silencio. Fodemos a deshoras e mesmo en desitios. Embebedámonos xuntos. Fixemos o que nos petou. E estivo moi ben.

E de súpeto, nun reencontro improvisado no medio da viaxe, unha antiga compañeira de estudos noutra situación —trinta e seis, con parella estable, retornada da emigración, coa precariedade laboral do audiovisual ao límite e sen saber que imaxinar para o seu futuro— di que lle toca pensar se quere ter fillos ou non. O «non» sae da miña boca despedido, sen pudor. «Que non o pense?», pregunta. «Que non os teñas».

Á noite choro ao recoñecer algo que levo tempo calando: non tería máis fillos aínda que puidese, non volvería ter os que tiven. Matizo, como sei que se fai sempre: recoñezo todo o que me achegan e que sen dúbida a experiencia da crianza me converte nunha persoa moito mellor do que era: máis consciente, máis comprometida, máis sabia, máis equilibrada… quéroos. Pero imaxino a vida sen eles e sería infinitamente máis fácil. E iso sabendo que si, que non teño unha crianza estándar, que unha familia numerosa onde ningún fillo se sitúa na media estatística xustifica en parte o esgotamento —hai pouco lin que os niveis de estrés das familias con fillos con diversidade funcional duplicaban os das familias normotípicas. Pero sabendo tamén que, máis aló das especificidades de desenvolvemento dos meus tres, todo o que me rodea son vantaxes para a crianza: avós novos e dispoñibles, cidade pequena pero con servizos, parella cun horario laboral razoable e vacacións que coinciden coas escolares e cun soldo que nos permite que eu non traballe, formación e recursos culturais e emocionais para afrontala… A miña única dificultade é crialos.

Pero dixen máis: creo que ter fillos —se se teñen en parella— é o peor que lle pode pasar a unha parella. Unha obviedade, que aparece en toda a literatura publicada para futuras nais, e que eu tardo nove anos en percibir: convérteos noutra cousa. Porque as vacacións de fillos tamén serven para iso: para ver o que tes diante dos ollos pero non tes tempo a mirar; para ver o que xa non é. O que xa non somos. Quen xa non son. Non é que xa non poidamos facer a cotío todas esas cousas que fixemos na viaxe: é que aínda que as fagamos non son as mesmas. Sei que nos admiramos máis, que nos coñecemos mellor, que confiamos moito máis o un no outro e estamos máis unidos… Pode que nos queiramos máis; pero, sen dúbida, querémonos distinto. O meu home é xa sempre o pai dos meus fillos para min. Eu son a nai dos seus para el. Para el e para todos: non podo deixar de ser nai —sexa iso o que sexa, desde o relato hexemónico ou desde a resistencia— nin aos ollos dos demais nin aos meus propios. Non podo ser unha persoa que non é nai, malia que ás veces o intente, con enorme frustración.

Miña nai, cando soubo do primeiro embarazo, díxome: «Que se lle vai facer». Agora xa foi, Marica non chores, supoño que pensou. Durante moito tempo usei esta frase como arma contra ela, acusándoa de non se aledar por min. Fágolle, por fin, algo de xustiza e recoñezo o que quería dicirme, do que quería avisarme —aínda que non acertase co momento. Que os fillos, como os diamantes, son para sempre. Que a maternidade é irreversible. Aínda que ás veces nos tomemos vacacións. §

—por Leticia Barbadillo